Điểm mới trong trình tự, thủ tục xác định tình trạng nghiện ma tuý

Ngày 15 tháng 05 năm 2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 166/2026/NĐ-CP, mang tính định hình khung pháp lý chuyên sâu về hồ sơ, trình tự và thủ tục xác định tình trạng nghiện ma túy. Văn bản này đánh dấu một bước đi quan trọng trong việc cụ thể hóa các quy định của Luật Phòng, chống ma túy, tối ưu hóa công tác quản lý nhà nước và bảo đảm tính chuẩn xác, đồng bộ trong tố tụng hành chính và y tế.

Để giúp quý độc giả và các cơ quan, tổ chức có cái nhìn toàn diện, sâu sắc, Bizlawyer  sẽ phân tích và hệ thống hóa các điểm cốt lõi của quy trình này, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2026 trong bài viết dưới đây.

1. Phạm vi địa điểm triển khai công tác xác định tình trạng nghiện

Nhằm bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp với thực tiễn đối tượng, Nghị định số 166/2026/NĐ-CP phân định rõ ba (03) địa điểm được phép thực hiện việc xác định tình trạng nghiện ma túy, bao gồm:

• – Tại cơ sở y tế đủ điều kiện theo quy định
• – Tại nơi tạm giữ hành chính
• – Tại địa điểm do cơ quan đề nghị, thống nhất lựa chọn với cơ sở y tế

2. Thủ tục nộp và tiếp nhận hồ sơ tại cơ sở y tế

Thủ tục lập và chuyển giao hồ sơ được thiết kế nghiêm ngặt dựa trên việc phân loại đối tượng theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy:

• – Đối với nhóm đối tượng thuộc Điểm a và Điểm b Khoản 1 Điều 31 Luật Phòng, chống ma túy: Thẩm quyền và trách nhiệm lập, gửi một (01) bộ hồ sơ (theo Khoản 1 Điều 3 Nghị định số 166/2026/NĐ-CP) thuộc về Cơ quan Công an cấp xã.Đối với nhóm đối tượng thuộc Điểm c, d và Điểm đ Khoản 1 Điều 31 Luật Phòng, chống ma túy: Cơ quan đề nghị có trách nhiệm hoàn thiện và gửi một (01) bộ hồ sơ (theo Khoản 2 Điều 3 Nghị định số 166/2026/NĐ-CP) đến cơ sở y tế.

Phương thức nộp hồ sơ: Để tiệm cận xu hướng hiện đại hóa hành chính, các cơ quan có thẩm quyền được lựa chọn linh hoạt một trong các hình thức như:

• – Nộp trực tiếp
• – Gửi qua đường bưu chính
• – Thực hiện trên môi trường điện tử

3. Trách nhiệm pháp lý và quy trình chuyên môn của cơ sở y tế

Khi tiếp nhận hồ sơ, cơ sở y tế đóng vai trò là cơ quan chuyên môn , chịu trách nhiệm thực hiện các hoạt động sau:

Quy trình chuyên môn của cơ sở y tế (Ảnh minh hoạ)

1. Tiếp nhận xử lý: Tiến hành tiếp nhận đồng thời cả hồ sơ hành chính và người được đề nghị xác định tình trạng nghiện.
2. Lập bệnh án: Khởi tạo hồ sơ bệnh án theo đúng phác đồ và quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh hiện hành.
3. Thực hiện việc xác định tình trạng nghiện ma túy: Tiến hành quy trình xác định tình trạng nghiện dựa trên các hướng dẫn chuyên môn khắt khe do Bộ Y tế ban hành.
4. Lập Phiếu kết quả : Sau khi hoàn thành quy trình, cơ sở y tế lập Phiếu kết quả xác định tình trạng nghiện ma túy (Mẫu số 04 tại Phụ lục kèm theo Nghị định).

Phiếu kết quả này được lập thành ba (03) bản có giá trị pháp lý như nhau, phân định quyền tiếp cận thông tin rõ ràng:

• – 01 bản, giao trực tiếp cho người được xác định tình trạng nghiện (hoặc cha, mẹ, người giám hộ, người đại diện hợp pháp nếu đối tượng là người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi)
• – 01 bản, gửi về cơ quan đề nghị để làm căn cứ xử lý tiếp theo
• – 01 bản, lưu chiểu trong hồ sơ bệnh án để quản lý nội bộ

Hình thức văn bản: Kết quả được trả dưới định dạng bản giấy truyền thống hoặc bản điện tử có giá trị chứng minh pháp lý.

4. Cơ chế phối hợp và nghĩa vụ tài chính

Do đặc thù của hoạt động xác định tình trạng nghiện, Nghị định 166/2026/NĐ-CP quy định cơ quan đề nghị phải chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Công an cấp xã và cơ sở y tế nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối trong suốt quá trình thực hiện.

Về mặt tài chính, cơ quan đề nghị chịu trách nhiệm hoàn toàn trong việc thanh toán các chi phí phát sinh phục vụ công tác xác định tình trạng nghiện theo đúng các quy định tài chính hiện hành.

Lời kết:

Những chuyển biến trong Nghị định số 166/2026/NĐ-CP không chỉ là văn bản mang tính hướng dẫn thuần túy, mà còn là một cơ chế pháp lý đồng bộ, phân định minh bạch trách nhiệm giữa cơ quan quản lý hành chính (Công an, cơ quan đề nghị) và cơ quan chuyên môn (Y tế). Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình này là điều kiện tiên quyết để bảo đảm quyền con người, tính chính xác trong thực thi pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tệ nạn ma túy tại Việt Nam trong giai đoạn mới.