03 điểm mới đáng chú ý của Nghị định 296/2026/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp
Nghị định số 296/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định về đăng ký doanh nghiệp chính thức có hiệu lực kể từ ngày 23/07/2026. Đây được xem là một trong những văn bản quan trọng nhằm tiếp tục cụ thể hóa chủ trương cải cách thủ tục hành chính, xây dựng Chính phủ số và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp trong giai đoạn mới.
Không chỉ đơn thuần sửa đổi về mặt kỹ thuật, điểm mới của Nghị định 296/2026/NĐ-CP còn thể hiện rõ định hướng chuyển từ phương thức quản lý dựa trên hồ sơ giấy sang quản lý dựa trên dữ liệu số; đồng thời tăng cường tính minh bạch trong hoạt động góp vốn, thành lập doanh nghiệp và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia vào quá trình đăng ký doanh nghiệp.
Đáng chú ý, nhiều điểm mới trong Nghị định sẽ tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, nhà đầu tư trong nước, nhà đầu tư nước ngoài cũng như các tổ chức, cá nhân thực hiện các thủ tục về đăng ký doanh nghiệp. Bài viết sẽ phân tích 03 điểm mới nổi bật mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.
1. Chính thức cấm hành vi đứng tên hộ để góp vốn thành lập doanh nghiệp
Nghị định 296/2026/NĐ-CP lần đầu tiên ghi nhận trực tiếp nguyên tắc không đứng tên thay người khác để góp vốn vào doanh nghiệp trong quy định về đăng ký doanh nghiệp. Theo đó, chủ sở hữu, thành viên và cổ đông của công ty phải thực hiện đúng quy định về tài sản góp vốn theo Luật Doanh nghiệp và không được đứng tên thay người khác để góp vốn vào doanh nghiệp. Đây là một điểm mới mang ý nghĩa rất lớn về mặt quản lý doanh nghiệp.
Trên thực tế trong nhiều năm qua, tình trạng “đứng tên hộ”, “góp vốn hộ”, “mượn tên thành lập doanh nghiệp” vẫn diễn ra khá phổ biến. Nhiều trường hợp chủ sở hữu thực tế không trực tiếp đứng tên mà sử dụng thông tin của người thân, nhân viên hoặc cá nhân khác làm cổ đông, thành viên góp vốn nhằm né tránh các điều kiện đầu tư kinh doanh, che giấu chủ sở hữu hưởng lợi thực tế hoặc phục vụ các mục đích khác.
Việc Nghị định 296/2026/NĐ-CP chính thức bổ sung nguyên tắc này cho thấy cơ quan quản lý đang chuyển từ việc chỉ kiểm soát hồ sơ sang kiểm soát tính trung thực của thông tin về chủ thể góp vốn. Điểm mới này cũng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để xử lý các trường hợp doanh nghiệp kê khai không đúng thực tế. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm của chủ sở hữu, cổ đông và thành viên công ty ngay từ thời điểm thành lập doanh nghiệp.
Có thể thấy, đây là bước tiến quan trọng nhằm hướng tới một môi trường đầu tư minh bạch hơn, hạn chế các giao dịch mang tính chất “đứng tên hộ”, qua đó góp phần phòng ngừa các hành vi trốn tránh nghĩa vụ tài chính, rửa tiền hoặc lợi dụng pháp nhân doanh nghiệp để thực hiện các hoạt động trái pháp luật.
2. Đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với nhà đầu tư nước ngoài
Một điểm mới đáng chú ý khác của Nghị định 296/2026/NĐ-CP là tiếp tục cắt giảm thành phần hồ sơ đăng ký doanh nghiệp thông qua việc khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia. Theo quy định mới, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ chủ động khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, đồng thời kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác để phục vụ việc giải quyết thủ tục đăng ký doanh nghiệp.
Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ không còn phải nộp lại nhiều loại giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có, chẳng hạn như Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký thuế, văn bản chấp thuận việc góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và nhiều giấy tờ khác.
Chỉ trong trường hợp hệ thống không khai thác được dữ liệu hoặc dữ liệu không đầy đủ, không chính xác thì cơ quan đăng ký kinh doanh mới yêu cầu doanh nghiệp bổ sung hồ sơ. Đây không chỉ là điểm mới về thủ tục hành chính mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản lý của cơ quan nhà nước.
Với quy định mới, trách nhiệm khai thác dữ liệu được chuyển từ doanh nghiệp sang cơ quan đăng ký kinh doanh. Điều này phù hợp với chủ trương “người dân và doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần”, góp phần giảm đáng kể chi phí tuân thủ, đặc biệt đối với các dự án đầu tư có vốn nước ngoài phải thực hiện đồng thời nhiều thủ tục về đầu tư và đăng ký doanh nghiệp.
3. Tiếp tục cải cách thủ tục đăng ký doanh nghiệp qua mạng
Nghị định 296/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế tăng cường xác thực điện tử đối với các thủ tục đăng ký doanh nghiệp thực hiện theo phương thức trực tuyến.
Theo đó, đối với các thủ tục như đăng ký thành lập doanh nghiệp, thay đổi người đại diện theo pháp luật, thay đổi chủ sở hữu công ty, thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn, cổ đông sáng lập hoặc cổ đông là nhà đầu tư nước ngoài…, người ủy quyền và người được ủy quyền đều phải thực hiện xác thực điện tử và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp của việc ủy quyền.
Trong trường hợp hệ thống xác thực điện tử bị gián đoạn, người ủy quyền được phép xác thực sau khi doanh nghiệp được cấp đăng ký. Trường hợp chưa có tài khoản định danh điện tử thì hồ sơ vẫn phải kèm theo bản sao giấy tờ tùy thân theo quy định. Điểm mới này cho thấy cơ quan quản lý đang từng bước thay thế cơ chế kiểm tra hồ sơ giấy bằng cơ chế xác thực danh tính điện tử.
Thực tế, việc sử dụng giấy ủy quyền trong đăng ký doanh nghiệp đôi khi vẫn tiềm ẩn rủi ro về giả mạo chữ ký hoặc giả mạo ý chí của người ủy quyền. Việc bổ sung yêu cầu xác thực điện tử sẽ giúp tăng tính xác thực của hồ sơ, hạn chế tình trạng đăng ký doanh nghiệp trái ý chí của chủ thể có quyền.
Mặt khác, quy định vẫn giữ cơ chế linh hoạt khi cho phép xác thực bổ sung trong trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc người ủy quyền chưa có tài khoản định danh điện tử. Điều này cho thấy mục tiêu của cơ quan quản lý không phải là tạo thêm thủ tục mà là bảo đảm tính an toàn pháp lý trong quá trình số hóa hoạt động đăng ký doanh nghiệp.
Có thể thấy, Nghị định 296/2026/NĐ-CP không chỉ sửa đổi một số quy định về kỹ thuật đăng ký doanh nghiệp mà còn thể hiện rõ định hướng nâng cao tính minh bạch của hoạt động góp vốn, giảm thành phần hồ sơ, tăng cường khai thác dữ liệu số và thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác đăng ký doanh nghiệp.
Doanh nghiệp và nhà đầu tư cần chủ động cập nhật các điểm mới này để bảo đảm việc thực hiện các thủ tục về đăng ký doanh nghiệp đúng quy định. Đồng thời, tận dụng các cải cách hành chính nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Trong trường hợp cần hỗ trợ chuyên sâu, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:
Chuyên viên pháp lý: Phạm Nguyễn Xuân Quang
- – Email: info@bizlawyer.vn
- – Điện thoại: 086.885.1900
Trân trọng./.
